środa, 23 Październik 2019
Nawigacja
Ostatnie artykuły
· Nowa sensacja k...
· Dziedziczenie u...
· Genetyka umaszc...
· Polskie nazewni...
· Rzadkie umaszcz...

· Dziedziczna... (7830)
· Dziedziczen... (6987)
· Genetyka um... (6886)
· Nowa sensac... (6841)
· Rzadkie uma... (6665)
· Metody dobo... (6092)
· Wybór szcz... (5951)
· Zastosowani... (5884)
· Dlaczego ps... (5853)
· Wyposażeni... (5270)
Nawigacja
Artykuły » Poradnik hodowcy » Pochodzenie spanieli
Pochodzenie spanieli
POCHODZENIE SPANIELI
Prof. dr hab. Kazimierz Ściesiński

1. Pochodzenie spanieli Myśliwi w Anglii, doceniając doskonałą pracę psa w terenie, wyznaczali mu rozmaite zadania. Innego wykorzystywali w lesie, innego w polu, jeszcze innego na terenach podmokłych, obfitujących w stawy, rzeki i jeziora. Pies aportujący zwierzynę przeważnie je nie wystawiał. Bowiem aportowanie - zdaniem angielskich myśliwych - "psuje" doskonałość i czystość rasy psów, przeznaczonych głównie do wystawiania bądź wypłaszania zwierzyny. Dlatego np. foxhoundy używane są w polowaniach na lisy, harriery - na zajace, beagle - na króliki. Z kolei retrievery służą wyłącznie do aportowania, a bloodhundy (posokowce) dp podążania za śladem zranionej zwierzyny. Jeszcze inne rasy wykorzystuje się jako norowce lub tropowce. Ta daleko posunięta specjalizacja doprowadziła do powstania i rozpowszechnienia się płochaczy w grupie psów myśliwskich całej podgrupy, wśród których miejsce pierwsze - właśnie ze względu na bezbłędną pracę - zajmują spaniele. Pochodzenie spanieli nie jest do dzisiaj dokładnie znane, podobnie jak wielu innych znacznie starszych ras psów. Liczne ślady wydają się wskazywać, że pies przypominający wyglądem spaniela, znany był już w IV w. p.n.e. Prototyp spaniela zachował się w odnalezionej rzeźbie datowanej na czas Filipa II, ojca Aleksandra Wielkiego. Psy o zbliżonym do spaniela wyglądzie, miały być znane także w starożytnej Kartaginie. Są bowiem badacze, którzy utrzymują, że nazwa "spaniel" pochodzi od słowa "span", oznaczający w języku kartagińskim królika. Według innych badaczy nazwę swą psy te zawdzięczają Hiszpanii, z której podobno pochodzą. Jeszcze inni, nazwę spanieli wywodzą od wyrazu "espana", co w staroirlandzkim dialekcie oznacza krzaki, żywopłot. Niemiecki kynolog Rudolf Löns, jest zdania, że nazwa ta wzięła się od niemieckiego "spannen" co oznacza, że pies pozostaje w napięciu przy pracy. Faktem jest, że już w VII i VIII wieku istniały w Hiszpanii psy długowłose, o zwisających uszach, używane do łowów, sprowadzone tam zapewne w okresie wypraw krzyżowych. Psy te rozpowszechniły się następnie stopniowo we Francji i Anglii, gdzie pojawiły się - zgodnie z zapiskami - w VIII wieku. Według Beckmana, żaden z odnalezionych opisów nie charakteryzuje umaszczenia bądź wyglądu tych psów. Musiały one znajdować się na Półwyspie Iberyjskim stosunkowo krótko, a następnie zostały wywiezione, albo wyginęły. Sami Hiszpanie określają spaniele jako "perro inglese". W "Lex Bajuvarioum" z początków VIII w. znaleźć można wzmiankę o psach używanych do łowów z sokołami, a więc o płochaczach. Zachowane z 948 r. przepisy o polowaniu w Księstwie Walii nazywają psy wykorzystywane w polowaniach spanielami. O spanielach wspomina w swej pracy Livre de chasse Gaston de Foix (XIV w.) oraz Chaucer w Wif of Bathes Prologue. W 1570 r. Ukazała się po łacinie książka dr Johannesa Caiusa (John Keys of Kays), nadwornego lekarza królowej Elżbiety. De Canibus Brittannicus, przetłumaczona na angielski i wydrukowana przez Abrahama Fleminga w 1576 r. Wprowadza podział istniejących wówczas psów na grupy. Rozpowszechnione już w tym okresie spaniele dzielił on na wodne - pracujące w wodzie oraz lądowe - pracujące przy chwytaniu ptactwa w sieci, bądź wykorzystywane do łowów z sokołami. Podział ten daje początek późniejszemu powstaniu odrębnych ras spanieli. Obok spanieli służących do łowów, istniała w Anglii od XIII w. odmiana spanieli karłowatych, psów pokojowych. Dały początek dwóm rasom karłowatych spanieli. Klasyfikacja spanieli, zapoczątkowana przez Caiusa, ustaliła się ostatecznie z końcem XVI w. I tak, obok spanieli pracujących w wodzie, (water spaniele), spaniele lądowe dzielą się na wyższe, których przeznaczeniem było wypędzanie ptactwa podczas polowań z sokołami, oraz niższe, które warowały przed ptactwem złowionym w sieci. Niższy wzrost ułatwiał nakrywanie ich wraz z ptactwem. Ze względu na rodzaj pracy tych dwóch odmian spanieli, pierwszej nadano nazwę springer albo starter spaniel, drugiej - sitting spaniel, a w latach późniejszych cocking, woodcock, wreszcie - cocker spaniel. W XVII w. po wprowadzeniu do polowań broni palnej zmieniły się również reguły łowiectwa. Spaniele zaczęto wykorzystywać odmiennie niż dotychczas. Teraz musiały zarówno wypłaszać zwierzynę, jak i aportować. Zapoczątkowało to hodowlę seterów, którym początek dały...właśnie spaniele. A wśród tych ostatnich, dzielonych nadal tradycyjnie na lądowe i wodne, wyróżniano mniejsze lądowe - cocker spaniele; średnie, a zarazem cięższe - clumber spaniele; większe - springer spaniele, welsh spaniele, sussex spaniele i norfolk spaniele. Obok nich pozostały nadal spaniele karłowate, jako psy pokojowe różnej maści. Z czasem jednak coraz ściślejsze formułowanie wymogów pod kątem wyglądu zewnętrznego, budowy anatomicznej, wzrostu, wagi i maści, doprowadziło do wprowadzenia wzorców kilkunastu odrębnych ras spanieli, przyjętych przez Kennel Club w Anglii, a następnie - Międzynarodową Federację i organizacje kynologiczne w rozmaitych krajach. Najpopularniejszym na Wyspach Brytyjskich, w całej Europie, więc również w Polsce, jest najmniejszy z użytkowych spanieli: cocker spaniel. Swój niski wzrost zawdzięcza on właściwej selekcji i krzyżówce z karłowatą odmianą spanieli. Popularność i niebywałe wzięcie wśród miłośników psów spaniele zawdzięczają chyba cechom fizycznym. Cocker spaniel jest bowiem psem wesołym, ruchliwym. Wykazuje duży temperament, zwłaszcza w polu. Daje się łatwo układać, chociaż zdarzają się również egzemplarze uparte i nieposłuszne. Cocker spaniele mają ogromną pasję buszowania, szperania w gęstych krzewach, szuwarach i zaroślach. Cechuje je zamiłowanie do pływania, nurkowania i aportowania z wody i na lądzie. Są przywiązane do właściciela, czujne, aczkolwiek, jak wszystkie psy myśliwskie, do stróżowania raczej się nie nadają. Łagodność charakteru, ciche zachowanie w warunkach domowych, niewielki wzrost połączony ze stosunkowo dużą siłą i skromniejszymi wymaganiami w zakresie ruchu sprawiają, iż doskonale łączą wymogi psa użytkowego z wymogami, stawianymi psu pokojowemu. Z tych tez powodów cocker spaniele można polecić z powodzeniem myśliwym mieszkającym w miastach. Skąd wzięła się nazwa cocker spaniela? W Anglii, zwłaszcza w Walii i Szkocji, poluje się z cocker spanielami na cietrzewie (black-cock), bażanty (cock-fesant), bekasy, słonki, kaczki. Są też tacy, którzy twierdzą, że cockery nazwę swą zawdzięczają \"czubkowi\" jaki tworzą niekiedy włosy na ich głowach. Pierwszy w historii wzorzec cocker spaniela został oficjalnie zatwierdzony w 1902 r.; wtedy także powstał Klub tej rasy.

2. Historia hodowli
2.1. Hodowla angielskiego cocker spaniela przed I-szą wojną i do II wojny światowej. Historia spanieli, w szczególności "króla" wśród nich - cocker spaniela, zawiera wiele aspektów niejasnych, niekiedy także apokryficznych. Do XVI w. istniały jedynie spaniele kolorowe. Były tzw. spaniele większe i mniejsze. Z tych większych powstały w przyszłości drogą selekcji rasy seterów, z mniejszych - wiele ras spanieli. Kolor jednobarwny uzyskały drogą krzyżówki z psami kontynentalnymi w typie wyżła. Udokumentowana historia cocker spaniela rozpoczyna się od narodzin (1879) legendarnego psa o imieniu Obo, którego hodowca był James Farrow. Ojcem Obo był Frank, matką Betty (hodowca: Burdett, 1850). Obo stanowił podstawę hodowli J. Farrow, która przyjęła nazwę tego psa jako przydomek hodowlany. Potomkiem Obo był swego czasu bardzo znany Ch. Ted Obo.

Ch. Ted Obo (czarny) ur. 1894r. Frank Obo Tim Obo (po Obo)
Beverley Fan
Ch. Lily Obo Obo (ur. 1879 r.)
Gipsy
Rodowód Ch. Ted Obo Wiele psów ze wspomnianej hodowli "OBO" wyeksportowano z Anglii do Stanów Zjednoczonych oraz innych krajów, zasilając tym miejscowe hodowle. Podkreślmy, że psy z hodowli "OBO", nowoczesnego typu, były zwarte, o typowych głowach i wydłużonych proporcjach. Ch. Ted Obo znaleźć można niemal we wszystkich rodowodach cocker spanieli. Hodowlą tamtych lat, oparta na linii "OBO" była pionierska "RIVINGTON" C.A. Phillipsa, która specjalizowała się w liniach cockerów czarnych i kolorowych. Prawie równocześnie z hodowlą "OBO" (od 1875) rozwijała się również legendarna już dziś hodowla "OF WARE" R. Lloyda, która zaczęła od cockerów o umaszczeniu czarnym i czekoladowo podpalanym. Zatrzymajmy się na początkach hodowli cocker spanieli i etapach upowszechniania się różnych kolorów umaszczenia. Spaniele o umaszczeniu szpakowato-dereszowatym, określane u nas jako niebiesko-srebrne (blue roan) wprowadzone zostały do angielskich hodowli, w tym i Lloyda, poprzez krew Little Prince, o umaszczeniu trikolor. Wnuczką jego była Bizz o umaszczeniu czekoladowym z hodowli "BRAESIDE". Poprzez połączenie Braeside Bizz z czarnym Viceroy (ojciec - biało-czarny Toots) otrzymano cocker spaniela Braeside Bustle o umaszczeniu blue roan. Dzięki Braeside Bustle to przepiękne umaszczenie wprowadzono do hodowli kolorowych cockerów. Dlatego tez uważany jest za psa wiodącego w hodowlach tego koloru cocker spanieli. UWAGA: waga cockerów wykazana w poniższej tabeli, podana w funtach: Ib (1 funt) = 0,4536 kg.

Braeside Bustle

(40,689)

blue roan

Viceroy

czarne

Toots (31,485) biało-czarne Beverley Don (20,604) czarne  
 
Fan  
 
Cogette czarne Rivington Signa(29,132) czarne  
 
Frivolity czrne  
 
Braeside Bizz

czekoladowe

Rio czarne Ch. Obo (10,452) czarne  
 
Tyneside Fancy (24,832) liver roan  
 
Clyrtle czekoladowe Little Prince (27,003) tricolor Little Dan (15,842)
Lady Nell czrne-podpalane
Frivolity czekoladowe Fop (9,279) liver roan
Birdie II czekoladowe
Rodowód Braeside Bustle (blue roan) Wspomnieć trzeba również o hodowli "BRUTON" C. Calessa opartej na linii Obo, specjalizującej się w liniowo doskonałych czarnych cockerach. Parą, która dała wybitne potomstwo, są Toots i Ridgeway Raca. Z owego potomstwa przypomnijmy m.in. Ch. Bruton Victor, B. Gerald, B. Peter, Interesujące, że w początkowym okresie rozwoju tej rasy, angielscy hodowcy mniejszą uwagę zwracali na wielkość i ogólny typ cocker spanieli.

Przykładem różnej wielkości psów wykorzystywanych w hodowli może być wymieniana już para: Toots i Ridgeway Raca.

Toots (23,6) Beverleys Don czarne (20,645) Totss (31,485) biało-czarne Keno (16,471) Obo (10,452)
YoungRhea (12,757)
Easten\'s Busy (14,792)  
 
Cogette czarne    
 
   
 
Fan (9,290) Little Smut (20,169) Obo (10,452)  
 
   
 
Dottie Chelmsford Caution (19,906)  
 
Fan IV (12,735)  
 
(waga cockerów podana w funtach: Ib (1 funt) = 0,4536 kg) Jak łatwo dostrzec, Fan (9,290 Ib) - matka Tootsa była cockerem typowej wielkości, ale jej syn ważył 23,6 Ib, natomiast charakteryzował się doskonałą głową cockera i bardzo dobrą budową, jak również doskonałą linią grzbietową i ogólnymi proporcjami, słowem - cocker w każdym szczególe budowy. Znanymi hodowlami omawianego okresu były też: "TRUMPINGTONS" Harringtona (prowadziła czarne cockery); "DOONYS" Spencera, oparta na linii "BRAESIDE", "GALTREES", "ROCKLYNS" Dickinsona, uznawana w latach 20 za hodowlę klasycznych czarnych cocker spanieli i kolorowych, poprzez łączenia z liniami "BRAESIDE". Hodowla "FULMERS" Ralfa Fytcke spanieli kolorowych była aż do okresu I wojny światowej hodowlą ustabilizowaną. Podstawę hodowli "PINBROOKS" Edwardsa stanowiła linia "RIVINGTON" i psy importowane z USA. Do 1914 r. dała ona wiele doskonałych psów, wśród nich - Ch. Pinbrooka Scampa. Hodowla Gordona Georga - "FAIRHOLMES" dała w 1912 r. doskonałą sukę Fairholme Rally (blue roan)., zwyciężczynię Field Trialsów, zarazem matkę wielu bardzo dobrych cockerów. Przypomnijmy z kolei hodowle sprzed 1914 r., które przetrwały po dzień dzisiejszy. Przede wszystkim "FALCONERS" J. Higgensa; obok cocker spanieli prowadziła również gładkowłose collie oraz koty. Oparta w dużym stopniu na psach z linii "OF WARE". Inną linią, która trwała z powodzeniem do czasów nam współczesnych jest właśnie... hodowla "OF WARE" rodziny Lloydów, która podjęła trud hodowlany równocześnie ze wspomnianym hodowcą - J. Farrowem w 1875 r. Dla "OF WARE" w momencie startu podstawę stanowiły psy czarne podpalane i czekoladowe podpalane. Kolor blue roan, ulubiony w tej hodowli, wprowadzony został poprzez krew Little Prince. Dotyczy to zresztą całej angielskiej hodowli. Wiele psów z przydomkiem "OF WARE" sięgało po rozmaite laury i zaszczyty. Gwiazdą pierwszej wielkości był Ch. Invader of Ware o umaszczeniu blue roan. Jego wnuk - Ch. Whoopee of Ware uzyskał 54 razy CC (certyfikaty na championa Anglii), natomiast córka (Ch. Exguisite Model of Ware) 53 razy. Uznana też została najlepszym psem wystawy CRUFT’S w 1938 i 1939 r. Championem wystawy CRUFT’S w latach 1930 i 1931 był Luckystar of Ware. W 1914 r. hodowlę "OF WARE" przejął po ojcu H.S. Lloyd. Pierwszym biało-złotym championem w historii tej rasy był Benet of Ware; inny wybitny pies to - Sir Galahad of Ware. Psy z przydomkiem "OF WARE" zasilały hodowle spanieli na całym świecie przez wiele lat. Ostatnim wielkim sukcesem hodowli Lloyda po II wojnie światowej stało się zwycięstwo przepięknej Ch. Tracy With of Ware na wystawach CRUFT’S w latach 1948 i 1950. Po I wojnie światowej dominujący wpływ na hodowlę cocker spanieli miały cztery wybitne psy: Rivington Rogue, Rocklyn Magic, Corn Crake i Fairholme Rally. Cenionymi hodowlami owych lat były: "BAZEL", "DUNFORDS", "BYFLEETS", "OTTERHAUS", "OXSHOTTS OF SALUS", "TREETOPS", "SIXSHOTS", "OXSHOOTS". Pamięć o hodowli "BAZEL" - A.C. Allana przetrwała m.in. dzięki takim psom, jak Bazel Soveregin i Ch. Bazel Otto. Oba psy miały czarne umaszczenie. Tego ostatniego psa zakupił H.S. Lloyd, dlatego też krew Ch. Bazel Otto występuje w większości współczesnych jednobarwnych linii. Otto wspólnie z suką Felbrigg Hortensia stał się zaczątkiem doskonałej hodowli "TREETOPS" J. de Casembroot. Córka wymienionej pary była wybitna Treetops Freasure Trove, która połączona z czarnym Woodcock Ringleader (Rufus of Salus-Sunflower of Lightwater) wydała na świat Treetops Talkie; krew tego psa płynie u większości jednobarwnych cocker spanieli. Synem Bazel Otto i Treetops True Love był Ch. Treetops Tristan, wyeksportowany do USA. Hodowczyni J. de Casembroot prowadziła doskonałą w typie hodowlę czarnych i czerwonych cockerów. Czerwony Treetops Trig sięgnął w 1955 r. po championat Francji. Został sprowadzony przez znana wówczas hodowczynię francuską Pereyrol’s do hodowli "YOO HOO’S". Krew tego psa płynie również w linii innej wybitnej hodowli francuskiej "OF AYODHYA" J. Guerville - Sevin, m.in. w jej wspaniałym Międzynarodowym Championie Piękności i Pracy (Int. Ch. B et Ch. T.) Katouk of Ayodhya. Polskie linie hodowlane mają w sobie także krew Ch. Treetops Trigg i Treetops Tenant. Treetops Bryntaire Belinda, poprzez psy z hodowli "YOO HOO’S" znaleźć można w rodowodach "Bära v Rennstieg i Kathleen v. Stromhütte Inny Treetops Topscore to Zwycięzca Świata w Dortmundzie w 1956 r. Urodzony w godowli J. de Casembroot Treetops Foxbar Cognac, dał początek linii jednobarwnej "SIXSHOTS" V. Lucas-Lucas, jak również wybitnej do zakończenia II wojny światowej hodowli "LOCHRANZA" J. Macmillan.
Polecamy






495,551 unikalne wizyty